התחלת נושא חדש

Analyse van het boerenprotest

Boerenverzet: hoe intimidatie en radicale acties het stikstofoverleg blokkeerden

Boerenprotest Maanden zaten boeren en kabinet aan tafel om tot stikstofafspraken te komen. Hoe de boeren radicaler werden en de minister zich ingroef.

Boeren verzamelen zich bij het Binnenhof, daags voor een landelijke actie in februari.
Boeren verzamelen zich bij het Binnenhof, daags voor een landelijke actie in februari.Foto Bart Maat/ANP 

Woest kijkt Farmers Defence Force-voorzitter Mark van den Oever om zich heen in een vergaderzaaltje van de Nijkerkse evenementenlocatie De Schakel. Welke deelnemer aan het Landbouw Collectief heeft het in zijn hoofd gehaald om op 14 januari mee te doen aan de natuurwandeling Kring-Loop waarin aandacht werd gevraagd voor een andere manier van landbouw?

„Wie van de aanwezigen heeft hier met die terroristen meegedaan?” – zo herinnert Diana Saaman zich zijn vraag. Geschrokken steekt ze haar vinger op. Haar Netwerk Grondig is voorstander van een aanpak waarbij de natuur meer betrokken wordt bij het boerenbedrijf. Van den Oever begint een kanonnade aan verwijten. „Ik werd zowat gelyncht”, zeg Saaman. „Hoe haalde ik het in mijn hoofd om aan zoiets mee te doen?” Een paar maanden later biedt Van den Oever er zijn excuses voor aan.

Netwerk Grondig is een van de dertien deelnemers aan het Landbouw Collectief, het gezamenlijke overleg van belangenorganisaties in de agrarische sector. Ze praten tussen november 2019 en april 2020 met het kabinet over hoe de boeren hun stikstofuitstoot kunnen verminderen. Er moet iets gebeuren omdat de Raad van State in mei een streep heeft gezet door het stikstofbeleid tot dan toe. Nederland zit op slot: zonder nieuwe stikstofmaatregelen kunnen er geen nieuwe huizen of wegen meer worden gebouwd. Duidelijk is dat de agrarische sector, die de meeste stikstof uitstoot, moet bijdragen. Maar boeren voelen zich in een hoek gezet: al jaren doen zij dure investeringen om aan milieuregels te voldoen en ze verdienen er vaak geen cent meer om. Hebben ze nog wel toekomst in Nederland, vragen zij zich af.


Logo van Farmers Defence Force.Foto Remko de Waal/ANP

Tijdens de bijeenkomsten van het Landbouw Collectief gaat het er geregeld hard aan toe. Op papier heeft elke organisatie een stem in het overleg, maar Farmers Defence Force (FDF) blijkt erg dominant. Ook buiten de vergaderzaal verhardt het boerendebat. De afgelopen tijd deden verschillende politici en bestuurders aangifte van intimidatie door boze boeren. Soms is de bedreiging te herleiden tot FDF-aanhangers, in andere gevallen bestaat een vermoeden van betrokkenheid bij FDF.

Tot een akkoord tussen het kabinet en de boeren komt het niet. De gesprekken worden afgebroken, het stikstofplan dat het kabinet eind april presenteert kwam zonder de boeren tot stand. Hoe alle pogingen om tot een akkoord te komen mislukten en het boerenfront uiteenviel.

Verrader

Als Carola Schouten op 1 oktober 2019 het podium op het Malieveld betreedt, kijkt ze haar ogen uit. Duizenden boeren schreeuwen, joelen, toeteren. Ze zijn trots op hun bestaan, maar zien die trots niet terug bij de minister. Kamerlid Tjeerd de Groot van D66 wil zelfs de veestapel halveren om tot minder uitstoot te komen.

Schouten realiseert zich dat ze moet gaan praten met de boeren. Maar wie nodigt ze uit? Deze actiedag kwam er niet op initiatief van LTO, de traditionele gesprekspartner van de minister als het om landbouw gaat. Initiator is Bart Kemp, een schapenboer uit het Gelderse Ede en voorman van de protestgroep Agractie.

Ook Farmers Defence Force deed mee, een groep die op 13 mei 2019 ontstond na de bezetting van een varkensstal in Boxtel door dierenactivisten. Met een soort burgerwacht wilden boeren elkaar bij toekomstige bezettingen helpen. Als de stikstofdiscussie zich tegen de landbouw richt, verlegt FDF zijn focus. Met bestuurslid Mark van den Oever als middelpunt gaat de groep in fel verzet. „Dit Kabinet heeft van ons boeren, tweederangs burgers gemaakt waarvan je mag roven en stelen zoals het je goeddunkt. En dat moet afgelopen zijn!”, schrijft FDF in een ledenbericht half oktober.

LTO, Agractie, FDF en tien kleinere organisaties sluiten een pact om als Landbouw Collectief gezamenlijk gesprekspartner te worden van het kabinet. Voorzitter wordt Aalt Dijkhuizen, voormalig bestuursvoorzitter van de Wageningen Universiteit. Vanaf het begin piept en knarst het in de groep. Zo wil LTO-voorzitter Marc Calon dat het Collectief erkent dat de agrarische sector deel heeft aan het stikstofprobleem. „De uitstoot moet daarom omlaag”, zegt hij eind november op een publieke bijeenkomst van kennisinstituut Schothorst Feed Research. FDF vindt dat onzin: stikstof is een „gecreëerd probleem” dat de politiek in de schoenen van de landbouw probeert te schuiven.



Calon wordt verweten een „judas” en „verrader” te zijn. Iemand maakt onder zijn naam een account aan op het agrarische forum Prikkebord. Zich voordoend als Calon post de gebruiker ’s avonds laat het 06-nummer van de LTO-voorzitter met de boodschap dat boze boeren hem op elk moment mogen bellen. Als hij de volgende dag wakker wordt, staat zijn telefoon vol boze apps en gemiste telefoontjes. Hij doet aangifte van identiteitsfraude en bedreiging. Een dader wordt niet gevonden.

Eind november presenteert het Landbouw Collectief een gezamenlijk actieplan. Snelle stikstofwinst, aldus het plan, kan op meerdere manieren worden behaald. Zoals door mest aan te lengen met water en meer koeien in de wei te laten – stikstofverbinding ammoniak ontstaat vooral als koeienmest en -urine in stallen met elkaar in aanraking komen. Ook het idee om koeien minder eiwit te voeren (dat deels bestaat uit stikstof) staat in het plan. De bedoeling is wel dat boeren zelf mogen bepalen hoe ze dat precies gaan doen.

Ontbijt in het Catshuis

Buiten de landbouw is er enthousiasme voor het plan. Voorzitter van Bouwend Nederland Maxime Verhagen stuurt er begin december, op verzoek van Dijkhuizen, een appje over aan premier Rutte. Verhagen baalt ervan dat het sinds de uitspraak van de Raad van State niet opschiet met nieuwe bouwvergunningen, terwijl er een tekort is van ruim 330.000 woningen. Het zou „nuttig zijn” om te kijken of de voorstellen van het Landbouw Collectief overgenomen kunnen worden, appt Verhagen aan Rutte, „mits ruimte gebruikt kan worden voor natuur en bouw en landbouw”.

Lees ook:Minister Schouten schort overleg met boerenlobby op

Ook Schouten staat niet onwelwillend tegenover het initiatief. De boeren mogen 16 december met haar en Rutte komen ontbijten in het Catshuis. Naast Dijkhuizen stuurt het Landbouw Collectief twee andere afgevaardigden, beiden melkveehouder: de Friese Trienke Elshof, die een bestuursfunctie heeft bij LTO, en Jeroen van Maanen uit Zeewolde, die zich als woordvoerder van FDF heeft opgeworpen. Hij staat bekend als redelijker dan de explosieve Mark van den Oever. Die heeft enkele dagen eerder in het provinciehuis in Brabant een vergelijking gemaakt tussen boeren en Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Allebei „een kleine bevolkingsgroep die systematisch in een hoek wordt gedreven”, aldus Van den Oever. „Als er straks geen boeren meer zijn, zeg dan niet: wir haben es nicht gewusst.”

Een deel van het Landbouw Collectief ergert zich aan de harde toon van FDF, een ander deel kan er begrip voor opbrengen. Hennie de Haan van pluimveevakbond NVP wijst erop dat dierenactivisten ook keihard zijn tegen boeren, al zegt ze erbij dat Van den Oever met zijn uitspraken „de boel soms in z’n achteruit zet”.

Aan de ontbijttafel in het Catshuis begint Rutte over de Holocaust-uitspraken. Van Maanen erkent dat die niet handig waren, maar helemaal eerlijk vindt hij het niet: toen Robert Long van Varkens in Nood jaren geleden varkensstallen met concentratiekampen vergeleek, bemoeide de premier zich daar ook niet mee.

„Wij hebben de achterban niet aan een touwtje. Als ze het niet eens zijn met de afspraken kan ik acties niet tegenhouden.”

Tijdens het ontbijt wordt er toch op hoofdlijnen overeenstemming bereikt. FDF had al nieuwe acties aangekondigd voor 18 december. Aan het eind, zo herinnert Van Maanen zich, laten Rutte en Schouten hem weten dat ze ervan uitgaan dat die nu niet meer doorgaan. „Hoor eens,” zegt hij terug, „wij hebben de achterban niet aan een touwtje. Als ze het niet eens zijn met de afspraken kan ik acties niet tegenhouden.”

Op dinsdagavond 17 december meldt Schouten in een stikstofdebat in de Eerste Kamer dat er een akkoord is met het Landbouw Collectief. Dat irriteert sommige deelnemers: zij vinden de gemaakte afspraken nog geen echt akkoord. De volgende ochtend haalt FDF het bereikte resultaat openlijk onderuit. „Een aantal voor FDF erg belangrijke zaken zijn nog niet uitonderhandeld en hierover bestaat zeker nog geen akkoord.”

Achteraf betwijfelt een betrokkene van het Collectief of er überhaupt een compromis viel te sluiten met FDF. „Er werd gewoon verwacht dat Schouten bij het kruisje ging tekenen.” Sommige deelnemers vinden dat het Collectief soms vreemde eisen stelt, zoals honderden miljoenen voor nertsenhouders. „Nertsenfokkers hebben weinig met het stikstofprobleem van doen, maar zijn er op initiatief van FDF bij betrokken”, zegt een andere betrokkene.

Foto Bart Maat/ANP

Maar Schouten wordt ook halsstarrigheid verweten. „Je mocht best input geven, maar ze zei steeds: aan déze kant van de tafel wordt het beleid gemaakt. Zo kom je er nooit uit.” zegt Kemp van Agractie. Toch snapt hij haar ergens ook wel. „Ze heeft kabinetsbeleid uit te voeren, milieuclubs om rekening mee te houden en dat stikstofdossier in haar mik gekregen.”

Op 18 december rijden er toch boeren rondjes om distributiecentra – uit protest tegen het in hun ogen uitknijpen van boeren door de supermarkten. Het FDF-bestuur heeft zich daarvan formeel teruggetrokken, na een kort geding door branchevereniging van de supermarkten CBL. Schouten noemt het „jammer” dat ze toch de straat op zijn gegaan.

Nieuwe aanklacht

Minister Schouten en premier Rutte zijn boos als ze op woensdag 5 februari plaatsnemen in de Blauwe Zaal van het ministerie van Landbouw. Voorzitter Dijkhuizen van het Collectief moet het ontgelden.

Het plan is om verder te praten over de afspraken uit december. Het overleg wil tot dan toe niet echt op gang komen. Er is onvrede over de toon van FDF, die op het ministerie als onnodig hard wordt gezien.

Lees ook:Van één boerenfront is even geen sprake meer

En vlak voor de afspraak heeft FDF een nieuwe aanklacht op haar website gezet. „Bij FDF zijn sterke signalen binnengekomen dat Schouten de landbouwperiferie op audiëntie roept”, begint de brief. „De vleesbazen, de zuivelbobo’s, de voerboeren, de bankiers en zelfs gevestigde orde belangenbehartiging: allemaal mogen ze binnen nu en een paar dagen langs komen bij Schouten om als een Judas de sector te verraden. Maar dat gaat deze keer niet ongestraft gebeuren! Een ieder die de sector nu verraadt, zal dat weten.”

Rutte pikt het niet. Wil FDF bepalen met wie het kabinet praat? „Wat is dit voor brief?” Geen van de aanwezige leden van het Collectief is echter van de actie op de hoogte. Speciaal voor hen wordt het bericht uitgeprint. Van Maanen voelt zich in zijn hemd gezet: de brief komt van zíjn club. Schouten en Rutte richtten zich vooral tegen Dijkhuizen . „Ik kan niet zomaar voor FDF spreken”, zegt die. Rutte en Schouten besluiten dat het gesprek pas door kan gaan als er openlijke excuses komen.

Excuses van FDF komen er, twee dagen later. Officieel gaat het overleg verder maar voor Schouten en Rutte is dan al duidelijk dat er geen akkoord zal komen, zegt een bron rond het kabinet. In Den Haag denken ze dat het Collectief „zo lang mogelijk zat te rekken” in de hoop op een kabinetscrisis, „waarna mogelijk een voor de boeren gunstiger partij aan de macht zou komen”.

Wat aan de kant van de boeren ook de vaart er uithaalt, zijn beloofde alternatieve stikstofberekeningen van het Mesdag Zuivelfonds. Die club, ooit opgericht om onderzoek te doen naar kwaliteitsverbetering van melk, is formeel geen partij in het overleg, maar voorzitter Jan Cees Vogelaar zit wel steeds aan tafel. Vogelaar – die goede banden heeft met FDF en met Forum voor Democratie, waar hij in december sprak op een partijcongres – schroeft de verwachtingen op. „We denken dat er voor jullie nog veel meer te halen valt als de cijfers eenmaal bekend zijn!”, schrijft FDF op 30 januari in een bericht aan de leden.

En inderdaad: op 20 februari onthult Vogelaar in het Haagse perscentrum Nieuwspoort dat de landbouw maar 25 procent van alle stikstof in Nederland zou uitstoten in plaats van de 46 procent uit de bevindingen van het RIVM. Alleen moet het Mesdag Fonds die cijfers later intrekken. Er zou een rekenfout gemaakt zijn. In april komt Vogelaar met 41 procent, het percentage waar ook het RIVM na een herberekening op uitkomt.

Propje lood

Dat radicale boeren daadwerkelijk politieke invloed kunnen hebben, blijkt in Brabant. In oktober 2019 stemde de provinciale CDA-fractie nog in met een deadline voor strenger landbouwbeleid, waarna Van den Oever op Facebook postte: „Moeten we CDA-Statenleden in Brabant persoonlijk aanpakken na het verraad van 25 oktober?” Maar na weken van opgevoerde druk gaat het CDA overstag: eerst vertrekken de twee CDA-gedeputeerden en kort daarna, in december, stapt de partij uit de coalitie. In mei gebeurt waar FDF al die tijd op aanstuurde: het CDA gaat in Brabant besturen met VVD, FVD en Lokaal Brabant.

Lees ookCDA onzeker door boze boeren

Ook landelijk komt het CDA onder druk te staan. In een bericht aan de achterban schrijft het FDF-bestuur: „De tijd van klakkeloos kabinetsbelangen volgen die tégen het landbouwbelang in gaan, is sowieso voorbij voor o.a. de CDA Kamerleden. Daarbij zetten we indien nodig de FDFstrijders in!”

CDA’er Maurits von Martels, zelf melkveehouder, krijgt bezoek van FDF-leden. „Ze belden mij op, omdat ze wilden weten waar ik sta in het debat. Ze wilden daarover een gesprek en vroegen mij of ik mij nadrukkelijker wilde manifesteren. Dat mag.” Hij zegt er geen onaangename herinnering aan te hebben. „Ik heb veel voorkeursstemmen gekregen uit die hoek, dus ik heb ze netjes te woord gestaan.”

„Ik heb gezegd: jíj bent er verantwoordelijk voor dat dit stopt. Daarna heb ik er niets meer van gehoord.”

Andere Kamerleden voelen zich minder prettig bij de benadering door verschillende boeren. NRC sprak een Kamerlid over incidenten aan huis, waarvan meermaals aangifte werd gedaan. Bij het nalezen van de citaten vraagt het Kamerlid NRC de passage te schrappen. „Op advies van de veiligheidsdiensten. Zij achten het onverstandig als ik hier openlijk over praat.”

Binnen het Landbouw Collectief komen die incidenten ter sprake nadat Cees de Jong van Agractie het Kamerlid toevallig een keer tegen het lijf is gelopen. Ze raken aan de praat over de toon in het landbouwdebat. Het Kamerlid antwoordt daarover in gesprek te willen gaan, maar vraagt hem ervoor te zorgen dat de incidenten ophouden. De Jong probeert te achterhalen wat er gebeurd is. Vervolgens spreekt hij Van Maanen aan: „Ik heb gezegd: jíj bent er verantwoordelijk voor dat dit stopt. Daarna heb ik er niets meer van gehoord.”

Van Maanen zegt hierover met boeren uit de omgeving van het Kamerlid in gesprek te zijn gegaan, maar zij ontkenden betrokkenheid: „Het was niet gebeurd en ging ook niet gebeuren.”

Ook Carola Schouten en haar collega-minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) deden de afgelopen weken aangifte van bedreiging door FDF-sympathisanten via sociale media. Evenals Ollongrens partijgenoot Tjeerd de Groot. Zijn voorstel de veestapel te halveren wordt hem nog altijd nagedragen. Een bevriende journalist stuurde hem screenshots uit communicatiekanalen van FDF-aanhangers, zegt hij. „Daar stond onder meer in dat ik moest worden uitgeroeid en een propje lood verdiende. Nou ben ik wel gewend wat verwensingen te krijgen, maar dit hoort niet bij een democratie.”

Gele Hesjes

Ook boeren die ageren tegen de toon van FDF krijgen ervan langs. Zoals een Twentse melkveehouder – die liever anoniem blijft – die zich in februari op Nieuwe Oogst uitspreekt tegen de sfeer binnen FDF: wie kritiek uit wordt weggezet als „verrader” en als „links”, schrijft hij. Die „alles of niets”-houding vergelijkt hij in het stuk met de sfeer binnen de terroristische Rote Armee Fraktion (RAF).

Van den Oever beklaagt zich op Facebook over die vergelijking en schrijft: „Strijders kunnen jullie ons helpen? Dit gaat zo niet goed.” Wat ‘helpen’ betekent, zegt hij niet en tot slot schrijft hij: „Wij oefenen alleen ons democratisch grondrecht uit binnen de kaders van de wet.” De Twentse boer zegt daarop telefonisch bedreigd te zijn, zij het volgens de politie niet expliciet genoeg voor een aangifte.

„In het begin kun je zeggen: hij weet niet beter. Maar na de tiende keer denk je: het is klaar met die ongelukjes.”

De verschillende incidenten trekken de aandacht van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Uit het Dreigingsbeeld Terrorisme in mei: „De excessen in het optreden van FDF dragen bij aan maatschappelijke polarisatie rond het thema klimaat.”

Verschillende bronnen melden NRC dat de NCTV voor een volgend dreigingsbeeld, dat in oktober uitkomt, verder inzoomt op de groep en op recente protesten. Opvallend is dat steeds vaker niet-agrariërs aan acties deelnemen. Het gaat dan „voor een aanmerkelijk deel” om jongeren van een jaar of zestien die vaak niet uit een boerengezin komen maar bijvoorbeeld uit nabijgelegen dorpen en „zin hebben om even te rellen”, zegt een betrokkene bij het onderzoek. Ook leden van organisaties als Gele Hesjes en VirusWaanzin, de groep die wil dat de coronamaatregelen van tafel gaan, sluiten zich bij de protesten aan.

Het Landbouw Collectief heeft zijn langste tijd gehad. In april zegt LTO-voorzitter Calon in de Volkskrant dat zijn organisatie bekijkt „of en hoe” de samenwerking verder moet – een stap waar overigens niet alle LTO-bestuurders achter staan. Ook zegt hij dat LTO „zelf het liefst wil doorpraten” met Schouten.

Even daarvoor had het Collectief juist de samenwerking met de minister verbroken. Ze zou niet luisteren. „Verder overleggen heeft geen zin”, aldus Dijkhuizen. Eind april presenteert het kabinet zonder akkoord van de boeren zijn stikstofplan.

Grootste vijand

Het einde van het Landbouw Collectief betekent ook het einde van Jeroen van Maanen als FDF-woordvoerder. Terugkijkend zegt hij dat hij het zat was steeds Van den Oevers rommel op te ruimen. „Mark heeft eens gezegd dat hij moeilijk kan aanvoelen hoe ver je kunt gaan. Toen zei ik: prima, maar dan is het de verantwoordelijkheid van het bestuur om je rem te zijn.” Toch verschijnt er in mei opnieuw een bericht van Van den Oever dat Van Maanen verrast en waar hij niet achter staat. Ditmaal is de boodschap dat partijen als Agractie, LTO en Grondig het Landbouw Collectief zouden opblazen. Met een aantal andere bestuursleden stapt Van Maanen uit FDF. „In het begin kun je zeggen: hij weet niet beter. Maar na de tiende keer denk je: het is klaar met die ongelukjes.”

Lees ook:Eiwit in veevoer: ‘Wat er niet inkomt, gaat er ook niet uit’

Even daarvoor is Calon opgestapt, ruim een half jaar voor zijn termijn afloopt. De LTO-achterban vindt dat hij niet goed genoeg voor de sector opkomt. En dan wil hij ook nog uit het Collectief stappen. Bij FDF is de vreugde groot. Een jaar na hun oprichting vertrekt de man die door sommigen als hun grootste vijand werd gezien. Deze week maakte Jan Cees Vogelaar bekend dat hij Calon wil opvolgen.

Met Calons vertrek zijn stikstofmaatregelen niet van de baan. De druk op Schouten wordt steeds groter. „Van alle plannen om minder stikstof uit te stoten, is tot nu toe alleen de verlaging naar 100 kilometer per uur doorgevoerd”, constateert een betrokkene. „Dat straalt niet lekker af op Carola. Dus dit veevoerplan moet en zal er komen.”

De bouw krijgt naar eigen zeggen nog steeds te weinig nieuwe vergunningen van de grond. „Terwijl er nog geen liter melk minder is gemolken”, verzucht Verhagen van Bouwend Nederland. „En bedenk dat de bouw verantwoordelijk is voor 0,6 procent van de stikstofneerslag in Nederland, en de landbouw voor 41 procent.” Na de uitspraak van de Raad van State zag Verhagen een soort verlamming ontstaan op het ministerie van Landbouw: „Ze durven niets meer. Ze willen 100 procent zeker weten dat de Raad van State het goedkeurt. Daarom duurt het allemaal zo lang.”

Als Nederland na de corona-lockdown vanaf 1 juni langzaam weer van het slot gaat, nemen de boerenprotesten weer toe. Nu tegen de maatregel die boeren verbiedt eiwitrijk krachtvoer te geven. Ze zeggen dat dit koeien zal verzwakken en dat de melkproductie omlaag gaat.

Verschillende melkvee-organisaties gaan nog om tafel om een eigen plan te maken, waarbij boeren zelf mogen bepalen hoe ze eiwit in veevoer verminderen. Ook dat moet stikstofwinst opleveren, méér zelfs dan in Schoutens plan, is de belofte. Begin juli gaat een laatste versie naar het ministerie. „Dat wordt dan quasi-geïnteresseerd in ontvangst genomen door een paar ambtenaren”, zegt Saaman van Netwerk Grondig. „Maar al snel krijg je te horen dat het juridisch niet haalbaar is.”

Met een laatste motie voor het zomerreces dwingt de Tweede Kamer Schouten alsnog het alternatieve plan te laten doorrekenen. LTO en de agrarische jongerenorgansatie NAJK hebben daar weinig vertrouwen in. Deze week stapten ze uit het overleg met het ministerie over de voerkwestie: „Verder praten is zinloos”.

Lees ook:De trekkers zijn terug op de weg. Waarom zijn boeren opnieuw boos?

Ruim driekwart jaar na het eerste grote protest gingen de boeren deze week opnieuw de straat op. Weer zijn ze woedend over een eis waaraan zij moeten voldoen.

Reageren? Tips? Mail naar onderzoek@nrc.nl.

LTO Nederland is traditioneel de club die met de overheid praat over boerenkwesties. LTO vertegenwoordigt ondernemers in de land- en tuinbouw en heeft naar eigen zeggen 35.000 leden.

Farmers Defence Force (FDF) komt voort uit een op 13 mei 2019 opgerichte Facebookgroep naar aanleiding van een stalbezetting door dierenactivisten in Boxtel. Als de stikstofdiscussie steeds meer over de boeren gaat, organiseert FDF diverse protesten. Ook protesteert de groep tegen de lage prijs die de boeren in hun ogen voor het voedsel krijgen.

Agractie is de initiator van het eerste grote boerenprotest op het Malieveld, op 1 oktober 2019. De organisatie pleit voor een herwaardering van het boerenbestaan en van streekproducten. Agractie werkt onder meer samen met het ministerie van Landbouw aan een lespakket voor op scholen.

Daarnaast zitten in het Collectief nog tien andere organisaties zoals de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, Netwerk Grondig en de agrarische jongerenorganisatie NAJK.

NRC sprak voor dit verhaal met veertien betrokkenen binnen en rond het overleg tussen de boerenorganisaties en het kabinet. Sommigen willen niet bij naam genoemd worden, hun namen zijn bij de redactie bekend. NRC heeft telefonisch contact gezocht met het huidige bestuur van Farmers Defence Force (FDF) en per mail een lijst met vragen voorgelegd. Een reactie bleef uit.

התחברות או הרשמהכדי לשלוח תגובה